Yeme Bozuklukları ve Bireysel Terapi

Yeme bozuklukları, yeme davranışlarında ve yemekle ilişkili düşünce ya da duygularda belirgin güçlüklerle seyreden, fiziksel ve ruhsal sağlığı etkileyebilen durumlardır. Değerlendirme ve tedavi, yeme bozukluğunun türüne ve kişinin ihtiyaçlarına göre planlanır.

Dr. Fatih Sönmez hakkında

Yeme Bozukluğu Nedir?

Yeme bozukluklarında beslenme davranışları, kişinin duyguları, düşünceleri ve sosyal yaşamıyla birlikte değerlendirilir. Bazı kişilerde kilo alma korkusu veya beden görünümüne ilişkin yoğun kaygılar öne çıkarken, bazılarında yeme sırasında kontrol kaybı ya da besinlerden kaçınma belirgin olabilir.

Yeme bozuklukları, kişinin biyolojik, psikolojik ve sosyal açıdan iyilik hâlini etkileyebilir. Psikodinamik açıdan bakıldığında, yeme ve bedenle ilgili uğraşlar kimi kişilerde içsel karmaşa ve gerilimle baş etme çabasının bir parçası olarak yorumlanabilir.

Sosyal ve kültürel baskılar, bedensel mükemmelliğe ve fiziksel çekiciliğe gereğinden fazla önem verilmesine yol açabilir. Beden ölçülerinin bir değer ölçüsü olarak görülmesi, kişinin görünümüyle ilgili kaygılarını artırabilir. Bazı kişilerde duyguları ve içsel gerilimleri ifade etmekte yaşanan güçlükler de yeme davranışlarına yansıyabilir.

Yeme bozuklukları her yaşta, her cinsiyette ve farklı beden ağırlıklarında görülebilir.

Yeme Bozukluklarının Sebepleri Nelerdir?

Yeme bozukluklarının oluşumunda genetik, biyolojik, psikolojik, davranışsal ve sosyal etkenler birlikte rol oynayabilir. Bu etkenlerin ağırlığı kişiden kişiye değişir.

Yeme bozukluklarında rol oynayabilen etkenler

Değerlendirmede kişinin yaşantısına göre şu güçlükler ve eşlik eden durumlar ele alınabilir.

  • Düşük benlik saygısı ve değersizlik duygusu
  • Kontrolü kaybetme veya güçsüzlük hissi
  • Duygu ve istekleri ifade etmekte zorlanma
  • Kimliğe ilişkin güçlükler
  • Aile içi iletişim sorunları veya katı beklentiler
  • Eşlik eden depresyon belirtileri

Yeme Bozuklukları Türleri Nelerdir?

Yeme bozuklukları ciddi fiziksel sağlık sorunlarına yol açabilir ve ağır vakalarda yaşamı tehdit edebilir. Başlıca türler arasında şu durumlar yer alır.

  • Anoreksiya nervoza. Besin alımının belirgin biçimde kısıtlanması, kilo almaya ilişkin yoğun korku veya kilo almayı engelleyen davranışlar görülebilir. Kişinin beden ağırlığını ve görünümünü değerlendirme biçimi de etkilenebilir.
  • Bulimia nervoza. Kontrol kaybının eşlik ettiği tekrarlayan yeme ataklarını, kilo alımını önlemeye yönelik telafi davranışları izler.
  • Tıkınırcasına yeme bozukluğu. Kişi, tekrarlayan ataklarda kısa sürede alışılmadık miktarda yemek yiyebilir ve yeme üzerindeki kontrolünü kaybettiğini hissedebilir. Bulimiadan farklı olarak, atakları düzenli telafi davranışları izlemez.
  • Kaçıngan/kısıtlayıcı besin alımı bozukluğu. Yemeğe ilginin az olması, besinlerin duyusal özellikleri veya yemenin olası sonuçlarına ilişkin korku nedeniyle besin alımı ya da çeşitliliği belirgin biçimde kısıtlanabilir.
  • Diğer belirlenmiş veya belirlenmemiş beslenme ve yeme bozuklukları. Belirtiler belirli bir tanının bütün ölçütlerini karşılamadığında ya da daha ayrıntılı sınıflandırma için yeterli bilgi olmadığında bu kategoriler değerlendirilebilir.

Yeme Bozukluklarının Tüketim İlişkisi ve Bireysel Terapi Uygulaması

Yeme bozukluğuna eşlik eden düşünce ve davranışlar, kişinin günlük yaşamında ve ilişkilerinde geniş yer tutabilir. Kişi kendisini yalnız, yorgun veya çökkün hissedebilir. Psikodinamik yorumda, bazı yeme davranışlarının kişinin içsel gerilimle baş etme biçimiyle veya kendine zarar verme temalarıyla nasıl ilişkilendiği ele alınabilir.

Terapi sürecinde kişinin duygularını tanıması, ifade etmesi ve yaşadığı güçlüklerle baş etmek için farklı yollar geliştirmesi desteklenebilir. İhtiyaca göre bireysel terapi, aileyle çalışma veya grup terapisi tedavi planında yer alabilir.

Yeme Bozukluklarının Tüketim İlişkisi ve Bireysel Terapi Uygulaması

Bireysel Terapinin Yeme Bozukluklarına Etkileri Nelerdir?

Yeme bozukluklarında bireysel psikoterapi, kişinin yeme davranışlarıyla bağlantılı düşünce, duygu ve alışkanlıkları anlamasına ve bunlar üzerinde çalışmasına yardımcı olabilir. Kişinin durumuna göre tedavi planına tıbbi takip ve beslenme desteği de dahil edilir.

Bilişsel davranışçı terapi kapsamında yeme düzeni, beden algısı ve yeme davranışını sürdüren düşünceler üzerinde çalışılabilir. Kişinin olumsuz duygularla ve stresle baş etme biçimleri de ele alınabilir. Kilo değişimine ilişkin hedefler, kişinin fiziksel durumuna göre tedavi ekibiyle birlikte belirlenir.

Psikodinamik yaklaşımda ise kişinin kendine yönelik eleştirileri, cezalandırıcı tutumları ve yeme davranışının kendi yaşantısında taşıdığı anlam ele alınabilir.

Yeme bozukluğu olan biri ne yapmalı?

Yeme bozukluğu mutlaka tedavi edilmesi gereken hastalıklardan biridir. Tedavi edilmezse yaşamı tehdit edici sonuçlar ortaya çıkabilmektedir. Psikolojik tedavi gerektiren bir hastalıktır. Yeme bozukluğu olan biri öncelikle alanında uzman psikoloğa başvurmalıdır.

Yeme bozukluğu kimlerde görülür?

Sağlığını kötü anlamda etkileyecek hatta yaşamını tehdit edecek kadar beslenme alışkanlıklarına sahip olan kişilerde yeme bozukluğu meydana gelebilmektedir. Cinsiyet fark etmeksizin kadınlarda ve erkeklerde görülebilmektedir.

Yeme bozukluğu olup olmadığı nasıl anlaşılır?

Kişiye yemek bozukluğu tanısı konulabilmesinde dikkat edilen birkaç husus vardır. Kişinin aniden çok fazla yemek yemeye başlaması ya da yemek yemeyi aşırı azaltması, yemek sonrasında kusması, yemek sonrası kiloyu engellemek için ağır egzersiz yapması ve bunun gibi unsurlar yeme bozukluğu belirtileri arasında sayılabilmektedir.

Yeme bozukluğu tedavisi var mı?

Yeme bozukluğu rahatsızlığı, uzman psikologlar tarafından tedavi edilebilmektedir. Yeme bozukluğunun tedavisinde sıklıkla “Bilişsel Davranışçı Terapi” kullanılmaktadır. Buna ek olarak aile terapisi veya bireysel terapi de tedavi süreci boyunca kullanılan yöntemler arasındadır.

Yeme bozukluğunu kim tedavi eder?

Yeme bozukluğu mutlaka tedavi edilmesi gereken aksi takdirde yaşamı tehdit edici nitelik taşıyan bir hastalıktır. Bu hastalık, uzman psikolog veya psikiyatristler tarafından tedavi edilmektedir.

Bunlar da İlginizi Çekebilir