Evliliğin İlk İki Yılı Neden Kritiktir

Evliliğin ilk iki yılı, çiftlerin birlikte yaşamaya alıştığı ve gündelik sorumlulukları nasıl paylaşacaklarını öğrendiği bir dönem olabilir. Flört ve evlilik birbirinin devamı olsa da aynı evi paylaşmak, para yönetimi, ailelerle ilişkiler, kişisel alan ve cinsel yaşam konusunda yeni beklentileri gündeme getirebilir. Çiftler bu güçlükleri konuşup çözüm arayabildiklerinde, başta zor görünen yılları ileride keyifle de hatırlayabilirler.

Ev işlerinin paylaşımı, maddi sıkıntılar, farklı beklentiler, kendine zaman ayıramamak ya da cinsel yaşamda hissedilen değişiklikler anlaşmazlıklara yol açabilir. Bu anlaşmazlıklar tekrarlandığında eşlerden biri, “Yol yakınken ayrılmak lazım” diye düşünebilir. Bugünkü çatışmanın gelecekte de aynı biçimde süreceği düşüncesi, karar verme sürecini etkileyebilir.

İlk yıllar, evliliğin temellerinin atıldığı bir dönemdir. Eşler, kendi aileleriyle kurdukları bağları sürdürürken yeni evliliklerinde hangi sınırları istediklerini de konuşabilirler. Aynı çatı altında yaşamak, mahremiyeti paylaşmak ve bir başkasının alışkanlıklarına yer açmak zaman alabilir. Bu süreçte ortaya çıkan fikir ayrılıkları, çiftin birlikte nasıl bir yaşam kurmak istediğini konuşması için bir fırsat da olabilir.

Klinik psikolog ve psikoterapist Dr. Fatih Sönmez

Huston ve arkadaşlarının (2001) araştırmasında, evliliğin başındaki ilişki örüntüleri ve ilk iki yıldaki değişimler, çiftlerin 13 yıl sonraki durumlarıyla karşılaştırılmıştır. Analize alınan 156 çiftin 56’sı bu süre içinde boşanmıştır. Evli kalmayı sürdüren çiftlerin 68’inde iki eş de evlilik doyumunu ölçeğin orta noktasının üzerinde değerlendirmiştir. Diğer 32 çiftte ise en az bir eşin değerlendirmesi orta noktada ya da altında kalmıştır. İlk yıllardaki deneyimler, uzun vadeli ilişki örüntülerini anlamaya yardımcı olabilir. Ayrılık kararı ise her çiftin kendi koşulları içinde değerlendirilir.

Evliliklerinin ilk iki yılında sorun yaşadıklarını belirterek danışmanlığa başvuran çiftlere uyguladığım ankette, bazı çiftler birlikte eğlenebildiklerini ve cinsel yaşamlarını doyurucu bulduklarını söylediler. Buna karşın para ve ev giderlerinin nasıl paylaşılacağı ile eşlerden birinin ailesinin evlilikte ne kadar yer aldığı, dile getirilen başlıca anlaşmazlıklar arasındaydı. Bazı çiftler belirgin bir maddi sıkıntı bildirmese de giderlere kimin ne kadar katkı vereceği konusunda zorlanıyordu. Bu örneklerde mesele, ortak sorumlulukları ve iş birliğini nasıl kuracaklarıyla da ilgiliydi.

Bazı eşler birbirlerine eskisi kadar güvenmediklerini de dile getirdiler. Benim yorumuma göre, evlilik öncesinde kurulan hayallerle gündelik yaşam arasındaki fark, geçmişten taşınan bazı ihtiyaçların karşılanmayacağı kaygısını canlandırabiliyordu. Ankette dile getirilen “Ebeveynlerimize yakın oturuyoruz” ifadesi de aileye yakın olmanın her eş için ne anlama geldiğini konuşmaya açtı. Bazı çiftler için dördüncü ya da beşinci yılda ailelerinden daha uzakta yaşamayı düşünmek, birbirlerinden bekledikleri yakınlık ve desteği yeniden ele almalarına fırsat verebilir.

Evliliklerinin ikinci yılına yaklaşırken danışmanlığa gelen bir çift, kendi sözleriyle “incir çekirdeğini doldurmayacak” konular yüzünden sık sık tartıştıklarını anlattı. Birlikte eğlenebiliyor, cinsel yaşamlarını doyurucu buluyor ve belirgin bir maddi sıkıntı yaşamıyorlardı. Yine de tartışmalar sırasında birbirlerini uzaklaştırdıklarını fark etmişler ve destek almaya karar vermişlerdi.

Görüşmeler ilerledikçe N.’nin eşiyle daha çok zaman geçirmek ve pek çok şeyi birlikte yapmak istediği anlaşıldı. C. ise bu kadar yakınlığın bazen kendisini zorladığını açıkça söylemek yerine ima ediyordu. Çift, C.’nin ailesine yakın yaşıyordu. N.’nin ailesi ise başka bir şehirdeydi. N.’nin eşinden beklediği yakınlığa, ailesinden uzakta olmanın ve kendisini güvende hissetme isteğinin de eşlik edebileceğini düşündüm. C., uzun süre yurt dışında yaşamış ve fiziksel ya da duygusal yakınlığa daha temkinli yaklaşan biri izlenimi veriyordu.

Evliliğin ikinci yılında çift ilişkisi

C.’nin ailesine yakın yaşamayı tercih etmesi, onun da yakınlık ve destek aradığını düşünmeme yol açtı. Bu vakayı değerlendirirken, N.’nin yakınlık arayışı belirginleştikçe C.’nin kendi yakınlık ihtiyacını dile getirecek alanı bulmakta zorlanmış olabileceğini düşündüm. Dışarıdan biri yakınlaşan, diğeri uzaklaşan iki eş görünüyordu. Görüşmelerde her ikisinin de yakınlık istediği, ancak bunu farklı biçimlerde ifade ettiği üzerinde durduk.

İlk yıllarda eşler birbirlerini tanıdıklarını düşünseler de henüz dile gelmemiş ihtiyaçları olabilir. Bu ihtiyaçların karşılanmayacağı korkusu, “Yol yakınken ayrılmak lazım” düşüncesini güçlendirebilir. Boşanma evliliğin hukuken sona ermesidir. Ruhsal olarak ayrılmak ise ilişkiye bağlanan beklentilerin ve birlikte kurulan gelecek düşüncesinin zamanla değiştiği ayrı bir süreçtir.

Bu dönemde ayrılık düşüncesine öfkenin yanı sıra korku ve kaygı da eşlik edebilir. Eşler aynı konulara dönüp ilerleyemediklerini hissettiklerinde evlilikte kilitlenme duygusu yaşayabilirler.

İlişki zaman içinde değişir. Bir dalga yükseldiğinde hemen bir sonuca varmaya çalışmadan suyun üzerinde kalabilmek, konuşmaya daha sakin bir anda dönmeyi kolaylaştırabilir. Eşler kendi duygularını düzenlerken birbirlerinin sakinleşmesine de destek olabilirler.

İlişki içinde şu beceriler üzerinde durulabilir.

  • Öfke yükseldiğinde bunu fark etmek ve öfkeyi yönetebilmek.
  • Birbirini daha yakından tanımak için zaman ve alan açmak.
  • Sevgiyi sözle, ilgiyle ve gündelik davranışlarla görünür kılmak.
  • İlk yıllarda güç mücadeleleri yaşanabileceğini fark etmek ve haklı çıkma çabasından ortak çözüm arayışına yönelmek.

İlişkiye emek vermek bazen zor bir konuyu açıkça konuşmayı, bazen de konuşmaya ara verip sakinleşince yeniden dönmeyi gerektirir. Eşler iletişim, sınırlar ve ortak sorumluluklar üzerinde birlikte çalışmak istediklerinde aile danışmanlığını değerlendirebilirler.

Bunlar da İlginizi Çekebilir