Klostrofobi

Klostrofobi, asansör, tünel veya MR cihazı gibi kapalı ya da dar alanlarda bulunmaya ilişkin yoğun korkudur. Kişi bu alanlarda kapalı kalmaktan, çıkışa ulaşamamaktan ya da nefes alamamaktan korkabilir. Korku nedeniyle bu ortamlardan kaçınmak ulaşımı, işi veya sağlık kontrollerini zorlaştırabilir.

Dr. Fatih Sönmez

Klostrofobi Nedir?

Fobi, belirli bir nesne veya durum karşısında ortaya çıkan ve o andaki tehlikeyle orantısız olabilen yoğun korkudur. Korku, kişi o ortamdayken veya yalnızca orada bulunacağını düşündüğünde başlayabilir.

Klostrofobi, belirli bir duruma bağlı özgül fobilerden biridir. Bazı kişiler kapalı bir alanda hafif kaygı yaşarken, bazıları nefes almakta zorlanabilir, boğulacakmış gibi hissedebilir ya da panik atak geçirebilir.

Kapalı alan korkusunu tetikleyebilen ortamlardan bazıları şunlardır.

  • Asansörler
  • Tüneller
  • Dar soyunma kabinleri
  • Umumi tuvaletler
  • MR cihazları
  • Penceresi açılmayan otel odaları
  • Döner kapılar

Çocuklukta veya daha sonra kapalı bir yerde mahsur kalmak, zorbalığa ya da istismara maruz kalmak gibi deneyimler, bazı kişilerde bu korkunun gelişimiyle ilişkili olabilir. Bazı kişiler ise korkunun başladığı belirli bir olayı hatırlamayabilir.

Kapalı alan korkusu günlük yaşamı kısıtlıyor, gerekli bir sağlık işlemini ertelemeye yol açıyor ya da belirgin sıkıntı yaratıyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurulabilir. Yardım almak için korkunun altı ay sürmesini beklemek gerekmez.

Klostrofobi Belirtileri

Kişi kapalı bir alana girdiğinde veya böyle bir ortamda bulunacağını düşündüğünde şu belirtilerden bazılarını yaşayabilir.

  • Nefes almakta zorlanma veya boğulma hissi
  • Titreme
  • Sıcak basması ve terleme
  • Kalp atışının hızlanması
  • Mide bulantısı veya baş dönmesi
  • Uyuşma veya karıncalanma
  • Tuvalete gitme ihtiyacı
  • Ağız kuruluğu
  • Kulak çınlaması
  • Şaşkınlık veya yönünü kaybetmiş gibi hissetme

Kaygı yoğunlaştığında bayılma, kontrolü kaybetme veya ölme korkusu da yaşanabilir. Belirtilerin türü ve yoğunluğu kişiden kişiye değişebilir.

Klostrofobi belirtileri

Klostrofobi Testi

Klostrofobi değerlendirmesinde uzman, korkunun hangi ortamlarda başladığını, ne zamandır sürdüğünü, kişinin hangi durumlardan kaçındığını ve günlük yaşamının nasıl etkilendiğini sorar. Gerektiğinde görüşmeyi desteklemek için ölçek kullanılabilir. Ölçek sonucu, uzman görüşmesinin bir parçası olarak değerlendirilir.

Klostrofobi Tedavisi

Klostrofobi tedavisinde başvurulan yöntemlerden biri bilişsel davranışçı terapidir (BDT). Terapide kişi, kapalı bir alana girdiğinde aklından geçen düşünceleri, bedensel tepkilerini ve kaçınma davranışlarını fark etmeye çalışır. Örneğin asansöre bindiğinde “Çıkamayacağım” düşüncesinin nasıl ortaya çıktığını ve davranışını nasıl etkilediğini terapistle birlikte inceleyebilir.

Tedavi planı, korkunun yoğunluğuna ve kişinin günlük yaşamını nasıl etkilediğine göre belirlenir. Bir MR çekimi gibi belirli bir işlem kaygı yaratıyorsa, işlemden önce sağlık ekibine bu kaygıyı bildirmek uygun seçeneklerin değerlendirilmesini sağlar.

Klostrofobi Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Kademeli maruz bırakma, kişinin korktuğu durumlarla planlı ve aşamalı biçimde karşılaşmasını içeren bir yöntemdir. Adımlar, kişinin yaşadığı kaygıya ve tedavi hedeflerine göre belirlenir. Bilişsel davranışçı terapi içinde bu çalışmaya, korkuyu sürdüren düşünce ve kaçınma alışkanlıklarını ele alan uygulamalar eşlik edebilir.

Bazı durumlarda hekim, belirli bir işlem sırasında yaşanan yoğun kaygı veya eşlik eden başka belirtiler için ilaç seçeneğini değerlendirebilir. İlaç kullanımı ve psikoterapi planı, kişinin ihtiyaçlarına göre ilgili uzmanlarla ayrı ayrı ele alınır.

Bunlar da İlginizi Çekebilir

Terapi Nedir?

Terapi denilince genellikle aklımıza, koltuğa oturmuş ya da uzanmış bir danışan ve onu dinleyen bir terapist görüntüsü gelmektedir. “Çocukluğunuza dönelim” ile…

Devamını Oku: Terapi Nedir?