Moral Bozukluğu Sendromu
Demoralizasyon bozukluğu yaşamsal sorunlarla ilgili olarak baş etme konusunda yetersizlik, çaresizlik duyguları ile birlikte umutsuzluk, anlamsızlık, öznel yete…
Devamını Oku: Moral Bozukluğu SendromuBaşlıca kaygı bozukluğu türleri yaygın kaygı bozukluğu, panik bozukluk, sosyal anksiyete bozukluğu, özgül fobiler, agorafobi, ayrılma kaygısı bozukluğu ve seçici konuşmazlıktır. Bu bozukluklar, kaygıyı tetikleyen durumlar ve kişinin günlük yaşamını nasıl etkiledikleri bakımından farklılık gösterir.
Yaygın kaygı bozukluğu, kişinin iş, sağlık veya aile gibi birden fazla konuda, sıradan olaylar karşısında bile aşırı endişe yaşaması ve bu endişeyi kontrol etmekte zorlanmasıyla kendini gösterir. Tanı değerlendirmesinde kaygının en az altı ay boyunca çoğu gün yaşanması ve günlük işlevselliğe etkisi dikkate alınır.
Bu tür kaygı bozukluğu, kişinin fiziksel iyilik hâlini, ilişkilerini ve iş yaşamını etkileyebilir. Sık görülen belirtiler şunlardır.
Panik bozuklukta beklenmedik panik ataklar tekrarlar. Atakların ardından kişi yeni bir atak geçireceğinden veya atağın sonuçlarından kaygı duyabilir ya da davranışlarını buna göre değiştirebilir. Tek bir panik atak yaşamak, tek başına panik bozukluk tanısı koymak için yeterli değildir.
Panik atak sırasında korku ve bedensel belirtiler kısa sürede yoğunlaşabilir. Kişi kontrolünü kaybedeceğini veya öleceğini düşünebilir. Atak sırasında şu belirtiler görülebilir.
Yeni bir atak yaşama korkusu, kişinin kalabalık yerlerden veya toplu taşımadan kaçınmasına yol açabilir. Panik bozukluk ve agorafobi birlikte görülebilir. Agorafobi, panik bozukluk olmadan da ortaya çıkabilir.
![]()
Sosyal fobi olarak da bilinen sosyal anksiyete bozukluğu, başkaları tarafından olumsuz değerlendirilme, utanma veya küçük düşme korkusuyla ilişkilidir. Kişi topluluk önünde konuşmak, göz teması kurmak veya ilgi odağı olmak gibi durumlarda yoğun kaygı yaşayabilir.
Sosyal kaygı uzun süre devam ettiğinde kişinin sosyal ilişkilerini, eğitimini veya iş yaşamını sınırlayabilir.
Özgül fobi, belirli bir nesneye veya duruma karşı duyulan yoğun ve yaşanan riskle orantısız korkudur. Korkulan nesneyle ya da durumla karşılaşmak yoğun kaygıya yol açabilir. Kişi bu nedenle karşılaşmaktan kaçınabilir. Tedavide, uygun görüldüğünde korkulan durumla uzman rehberliğinde kademeli olarak karşılaşma üzerinde çalışılabilir.
Bu korkular kişinin gündelik planlarını ve gidebildiği yerleri sınırlayabilir.
Agorafobi, kişinin kaçmanın zor olabileceğini veya ihtiyaç duyduğunda yardım alamayacağını düşündüğü durumlarda yoğun kaygı yaşamasıdır. Kişi “Orada bir şey olursa kimse yardım edemez” düşüncesiyle bazı yerlerden kaçınabilir veya bu yerlere yalnız gitmekte zorlanabilir.
Kaçınma arttığında kişinin evden çıkması, günlük işlerini yürütmesi ve sosyal yaşama katılması güçleşebilir.
Ayrılma kaygısı bozukluğu çocuklarda ve yetişkinlerde görülebilir. Kişi, bağ kurduğu birinden ayrıldığında veya ayrılacağını düşündüğünde, yaşına ve duruma göre beklenenden daha yoğun kaygı yaşayabilir.
Bu kaygı, kişinin yaşına ve yaşam koşullarına bağlı olarak okula, işe veya günlük etkinliklere katılımını zorlaştırabilir.
Seçici konuşmazlık, çoğunlukla çocukluk döneminde fark edilen bir kaygı bozukluğudur. Çocuk ev gibi kendisini rahat hissettiği ortamlarda konuşabilir, ancak okul gibi konuşmasının beklendiği belirli ortamlarda sürekli olarak konuşmakta güçlük yaşayabilir.
Bu sessizlik istemli bir tercih olarak yorumlanmamalıdır. Değerlendirmede güçlüğün hangi ortamlarda ortaya çıktığı ve çocuğun eğitimini ya da sosyal iletişimini nasıl etkilediği dikkate alınır.
Kaygı bozukluklarının etkisi kişiden kişiye değişir. Bazı kişiler beklenmedik ataklar yaşarken, bazıları belirli durumlardan veya sosyal ortamlardan kaçınabilir. Belirtiler iş, okul, ilişkiler veya günlük işleri aksatıyorsa profesyonel değerlendirme almak yararlı olabilir.
Kaygı bozukluğu tedavisi, bozukluğun türüne ve kişinin ihtiyaçlarına göre planlanır. Bilişsel davranışçı terapi gibi psikoterapi yöntemleri ve hekim gerekli gördüğünde ilaç tedavisi seçenekler arasında yer alabilir.
Freud’a göre kaygı, ego’nun tehdit karşısında yaşadığı alarm durumudur. Üç tür kaygı tanımlar:
Fobiler, bastırılmış çatışmaların daha “güvenli” bir nesneye yöneltilmesiyle oluşur (yer değiştirme). Örneğin, ebeveynine öfke duyan bir çocuk bu duyguyu doğrudan ifade edemeyeceği için, bu öfke bir köpeğe ya da karanlığa yönelir. Fobi nesnesi, gerçek tehditten çok semboliktir.
Yaygın anksiyete, yüzeye çıkamayan bastırılmış çatışmaların sürekli ego’yu tehdit etmesiyle oluşur. Birey, günlük yaşamda mantıklı bir neden olmaksızın sürekli endişe hisseder. Aslında bu endişe, bilinçdışı çatışmaların semptomatik ifadesidir.
OKB, bastırılmış dürtülerle başa çıkmak için ego’nun geliştirdiği savunma mekanizmalarının sonucudur. Obsesyonlar, kabul edilemeyen düşüncelerin (örneğin, cinsel ya da saldırgan) bastırılmış halleridir. Kompulsiyonlar ise bu düşüncelere karşı geliştirilen ritüellerdir; suçluluğu telafi etmeye çalışırlar.
Panik atak, ego’nun bastırdığı bir duygunun aniden bilince yaklaşmasıyla tetiklenir. Öfke, korku, suçluluk gibi duygular bastırıldıkça ego üzerinde baskı oluşturur. Bu baskı yoğunlaştığında, beden üzerinden kendini ifade eder: nefes darlığı, çarpıntı, kontrol kaybı hissi. Asıl neden psikolojik olsa da, semptom fiziksel olarak yaşanır.
Demoralizasyon bozukluğu yaşamsal sorunlarla ilgili olarak baş etme konusunda yetersizlik, çaresizlik duyguları ile birlikte umutsuzluk, anlamsızlık, öznel yete…
Devamını Oku: Moral Bozukluğu SendromuDepresyon tedavisi için öncelikle hastanın depresyon seviyesinin öğrenilmesi gerekmektedir. Bunun içinde ilk olarak hastaya detaylı bir muayene yapılmakta ve hi…
Devamını Oku: Depresyon Tedavisiİnsan dürtüsel bir varlıktır. Saldırganlık dürtülerini varlığının bir parçası olarak barındıran insan, kendisine ya da etrafa dolaylı ve doğrudan zarar vermeye…
Devamını Oku: Şiddet