Endişelerimden Nasıl Kurtulurum?
Endişeleri azaltmak için sadece kendini sakinleştirmeye çalışmak çoğu zaman yeterli değildir. Çünkü sürekli endişe hali, kişinin zihninin tehlike aramaya alışması, ilişkilerde güven arayışının artması, geçmiş deneyimlerin bugünkü kararları etkilemesi veya belirsizlik karşısında kendini güvende hissedememesiyle bağlantılı olabilir. Bu nedenle endişeyi azaltmak için önce onun kişinin hayatında neyi temsil ettiğini anlamak gerekir.
Bazı kişiler için endişe, kontrolü kaybetmemek için kullanılan bir yöntem gibidir. Her ihtimali düşünürse daha hazırlıklı olacağını sanır. Bazı kişilerde ise endişe, geçmişte yaşanan kırılmaların, aile içinde öğrenilen kaygılı tutumların veya ilişkilerde yaşanan güvensizliklerin devamı gibi çalışır. Bu yüzden destek sürecinde yalnızca “neye endişeleniyorsun?” sorusu değil, “bu endişe seni neyden korumaya çalışıyor?” sorusu da önemlidir.
Bireysel terapi sürecinde kişinin zihninde sürekli tekrar eden endişe döngüsü daha yakından değerlendirilir. Karar almakta zorlanma, hata yapmaktan çekinme, başkalarının ne düşüneceğini fazla önemseme, sürekli onay bekleme veya kötü ihtimalleri büyütme gibi örüntüler ele alınabilir. Kişi zamanla endişesinin yalnızca bir düşünce olmadığını; davranışlarını, ilişkilerini ve kendine bakışını da etkilediğini fark etmeye başlar.
Endişenin geçmiş yaşantılarla bağlantılı olduğu durumlarda EMDR terapisi de değerlendirilebilir. Özellikle kişinin zihninde iz bırakan olaylar, yoğun stres deneyimleri, güvensizlik hissi veya tekrar eden korkular bugünkü endişeyi besliyorsa bu bağlantılar üzerinde çalışılabilir. Amaç geçmişi değiştirmek değil, geçmiş deneyimlerin bugünkü duygular üzerindeki etkisini azaltmaya destek olmaktır.
Endişe ilişki problemleriyle birlikte ilerliyorsa süreç farklı bir şekilde ele alınabilir. Kişi ilişkilerinde terk edilme, anlaşılmama, güvende hissetmeme veya sürekli karşı tarafın tepkisini kontrol etme eğilimi yaşayabilir. Böyle durumlarda aile ve çift terapisi yaklaşımı, endişenin yalnızca bireysel bir duygu değil, ilişki içindeki iletişim biçimleriyle de bağlantılı olabileceğini anlamaya yardımcı olabilir.
Ergenlerde sürekli endişe daha çok okul başarısı, sınavlar, arkadaş ilişkileri, aile beklentileri ve gelecek düşünceleriyle ortaya çıkabilir. Bu dönemde endişeyi yalnızca ders çalışma ya da motivasyon sorunu gibi görmek yeterli olmayabilir. Ergenin kendini nasıl algıladığı, ailesiyle ilişkisi, sosyal çevredeki yeri ve gelecek hakkındaki baskısı birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle endişelerden kurtulmak, endişeyi bastırmak değil; onun nereden beslendiğini, hangi durumlarda güçlendiğini ve kişinin hayatında nasıl bir işlev gördüğünü anlamakla başlar. Psikolojik destek sürecinde amaç, kişinin kendini sürekli tetikte hissettiği yerden çıkıp daha esnek, daha güvenli ve daha dengeli bir iç düzen kurmasına yardımcı olmaktır.