Ergenlik Döneminde Beslenme

Ergenlik döneminde beslenme, hızlı büyüme ve gelişmenin gerektirdiği enerji ve besin öğelerini karşılayacak şekilde yeterli, dengeli ve çeşitli olmalıdır. Beslenme değerlendirilirken fiziksel gelişim, günlük hareketlilik, duygusal ihtiyaçlar ve beden algısı birlikte dikkate alınır.

dr-fatih-sonmez-kimdir

Ergenlikte Sağlık ve Beslenme Alışkanlıkları

Sağlık; insanın fiziksel, sosyal, duygusal ve bilişsel durumları gibi yaşamının farklı boyutlarıyla ilgili bir kavramdır. Bu anlamda yaşamdan memnuniyet, yaşam kalitesi ve kişinin potansiyelini geliştirebilmesi de sağlıkla birlikte değerlendirilebilir.

Sağlığın korunması ve geliştirilmesinde eğitimsel, sosyal ve ruhsal destek önem taşır. Sağlıklı yaşam alışkanlıklarının temelleri genellikle çocuklukta atılır ve ergenlikte gelişmeye devam eder. Bu nedenle ergenlik, daha önce yeterince desteklenmemiş alışkanlıkların yeniden yapılandırılması için de bir fırsattır.

Ergenlik dönemi, bedensel ve ruhsal gelişimin hızlandığı, çocukluktan erişkinliğe geçişi içeren önemli bir dönemdir. Ergen, bedenindeki değişimleri anlamlandırmaya ve giderek artan bağımsızlık ihtiyacıyla yeni deneyimler kazanmaya çalışır. Fiziksel olgunlaşma ile duygusal ve sosyal gelişim her zaman aynı hızda ilerlemeyebilir.

Büyüme ve Gelişmede Beslenmenin Önemi

Bedensel değişimlerle birlikte enerji ve besin öğesi gereksinimleri de değişir. Bu ihtiyaçlar yaşa, büyüme hızına, fiziksel aktiviteye ve sağlık durumuna göre farklılık gösterebilir. Çocukluk ve ergenlikte yeterli ve dengeli beslenme, büyümenin desteklenmesi ve yetişkinlikte sürdürülebilecek alışkanlıkların kazanılması açısından önemlidir.

Yetersiz veya dengesiz beslenme, büyüme ve gelişmeyi olumsuz etkileyebilir; besin öğesi eksikliklerine ya da fazla kilo ve obezite riskine katkıda bulunabilir. Ciddi enerji yetersizliği ergenlik gelişimini de etkileyebilir. Ancak beslenme yetersizliği ile cinsel kimlik arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurulamaz.

Beslenme alışkanlıkları değerlendirilirken yalnızca kilo değişimine odaklanılmamalıdır. Öğün düzeni, besin çeşitliliği, yiyeceğe erişim, aile ve okul ortamı ile gencin yemek ve bedeni hakkındaki düşünceleri birlikte ele alınmalıdır.

Yeme bozuklukları

Ergenlikte Beden Algısı ve Yeme Bozuklukları

Yeme bozuklukları, ergenlik döneminde başlayabilir. Bununla birlikte ortaya çıkışlarını yalnızca bedensel değişimlere veya aileden yeterli onay alınmamasına bağlamak doğru değildir.

Bedensel değişimler, toplumsal görünüm beklentileri ve akran ilişkileri, gencin bedeniyle kurduğu ilişkiyi etkileyebilir. Ergen, ailesinden ve çevresinden anlaşılmayı, kabul görmeyi ve bağımsızlaşma çabasının desteklenmesini bekleyebilir.

Psikodinamik yaklaşımda bazı yeme davranışları, kişinin içsel çatışmaları ve kontrol ihtiyacı çerçevesinde değerlendirilebilir. Bu yorumlar her ergen için geçerli değildir; yeme bozukluğu, kişinin bedenine zarar vermeyi bilinçli olarak seçtiği anlamına gelmez.

Ergenlikte bilişsel, psikososyal ve fizyolojik değişimler birlikte değerlendirilmelidir. Yetersiz beslenme ve bazı besin öğesi eksiklikleri, dikkat ve öğrenme süreçlerini olumsuz etkileyebilir. Ancak dikkat güçlüğü, okul başarısındaki değişiklikler veya davranış sorunları yalnızca beslenmeyle açıklanamaz.

Ergen Beslenmesinde Değerlendirilecek Noktalar

  • Fiziksel aktivite ve öğünler: Günlük hareketliliğin türü, süresi ve yoğunluğu değerlendirilmelidir. Öğün düzeni ve besin alımının büyüme ile aktivite gereksinimlerini karşılayıp karşılamadığına bakılır. Hareket düzeyi her ergende farklıdır; aşırı egzersiz ve kilo alma kaygısıyla yapılan zorlayıcı aktiviteler de sorgulanmalıdır.
  • Adet düzeni: Adet gören ergenlerde kanamaların düzeni, süresi ve miktarı değerlendirilmelidir. Belirgin düzensizlik veya adetin kesilmesi varsa beslenme durumunun yanı sıra diğer olası nedenler de hekim tarafından araştırılmalıdır.
  • Madde kullanımı: Alkol, tütün ve diğer maddelerin kullanımı genel sağlıkla birlikte iştahı, öğün düzenini ve beslenme durumunu etkileyebilir. Bu konu yargılayıcı olmayan bir iletişimle ele alınmalıdır.
  • Ruhsal durum: Yemekle ilgili yoğun kaygı, öğünlerden kaçınma, gizli yeme veya beden görünümüne aşırı odaklanma gibi değişiklikler değerlendirilmelidir. Beslenme biçimi tek başına ruhsal bir hastalığı göstermez.
  • Büyüme ve kilo değişimi: Boy ve kilo gelişimi, yaşa uygun büyüme örüntüsü içinde izlenmelidir. Obezite tek bir davranışa indirgenemez; beslenme, hareket, uyku, biyolojik özellikler ve çevresel koşullar birlikte değerlendirilir.

Beslenmede Bağımsızlık ve Aile Desteği

Çocukluk ve ergenlikte beslenme davranışı yalnızca besin alımı olarak değerlendirilmemelidir. Gencin seçim yapabilmesi, sorumluluk alması ve bağımsızlığını geliştirmesi de bu sürecin bir parçasıdır. Ailenin görevi, yaşa ve sağlık durumuna uygun sınırlar içinde bu gelişimi desteklemektir.

 

Yemek konusunda baskı, eleştiri veya aşırı denetim varsa bunların gencin deneyimini nasıl etkilediği araştırılabilir. Bununla birlikte ergenlikte başlayan yeme bozuklukları, anne ve babaların müdahaleci tutumlarının doğrudan sonucu olarak açıklanamaz. Aile ilişkileri değerlendirilirken suçlayıcı bir dil kullanılmamalıdır.

Bazı gençlerde kontrol ihtiyacı, beden ve yeme davranışları üzerinde yoğunlaşabilir. Psikoterapide bu deneyimin anlamı kişiye özel olarak araştırılabilir. Ancak kontrol ihtiyacı, bütün yeme bozukluklarını açıklayan tek bir mekanizma değildir.

Aile terapisi veya aile temelli destek yaklaşımları, gencin ihtiyaçlarına göre değerlendirilebilir. Yeme bozukluğu şüphesinde fiziksel sağlık, beslenme durumu ve ruhsal belirtilerin birlikte ele alındığı bir değerlendirme gerekir.

beslenmede-bagimsizlik-ve-aile-destegi

Bunlar da İlginizi Çekebilir