Yeme Bozukluğunun İlişkilere Etkisi

Yeme bozuklukları, kişinin yeme davranışlarının yanında duygusal yaşantısını ve yakın ilişkilerini de etkileyebilir. Özellikle bulimia nervozada yeme davranışları ile ilişkisel güçlükler birlikte değerlendirilebilir; ancak herkesin ilişki kurma biçimi aynı değildir.

Yeme Bozukluğu ve İlişkiler Arasındaki Bağ

dr-fatih-sonmez-kimdir

Hastalık belirtileri, kişinin baş etme kapasitesini zorlayan güçlüklerle birlikte görülebilir ve profesyonel destek ihtiyacına işaret edebilir. Bununla birlikte yeme bozukluklarını yalnızca ruhsal ihtiyaçlar veya içsel çatışmalarla açıklamak yeterli değildir; biyolojik, psikolojik ve sosyal etkenler birlikte değerlendirilmelidir.

Yeme bozukluğu yaşayan bazı bireylerde, özellikle bulimia nervoza söz konusu olduğunda, yeme tutumları ile diğer insanlarla ilişki kurma biçimleri arasında paralellikler psikodinamik açıdan araştırılabilir. Ancak yeme davranışlarının tekrarlayıcı olması, tek başına obsesif-kompulsif bozukluk bulunduğunu göstermez.

Biriktirme davranışları, yakınlık kurma ihtiyacı veya ayrılmakta zorlanma gibi özellikler varsa bunlar kişinin kendi öyküsü içinde değerlendirilir. Arkadaşlıkları ya da nesneleri biriktirmek, yeme bozukluğu yaşayan herkes için geçerli bir özellik değildir. Bazı psikodinamik yorumlarda yeme ve çıkarma döngüsü ile ilişkileri sürdürmekte yaşanan güçlükler arasında benzetmeler kurulabilir; bu benzetmeler kanıtlanmış, herkese özgü mekanizmalar olarak kabul edilmemelidir.

Yakınlık Kurma ve İçselleştirme Güçlükleri

İçselleştirmek, psikodinamik yaklaşımda ilişkisel deneyimlerin kişinin iç dünyasında anlam kazanmasıyla ilişkilidir. Yakın ilişki kurabilmek ve ilişkide kendisi gibi davranabilmek bu çerçevede ele alınabilir. Yeme bozukluğu yaşayan bazı bireyler duygularını düzenlemekte zorlanabilir; ancak duygu değişimleri tek başına kişinin yaşamı veya ilişkileri içselleştiremediğini göstermez.

İlişkilerde yoğun ilgi ve güvence arayışı, karşılıklı ihtiyaçların anlaşılmasını zorlaştırabilir. Bu durumu “ilgi oburluğu” veya bencillik olarak tanımlamak yerine, kişinin yakınlık kurarken yaşadığı kaygıları ve karşılanmasını beklediği duygusal ihtiyaçları anlamaya çalışmak daha uygundur.

Geçmişte karşılanmamış duygusal ihtiyaçlar, bazı bireylerin yetişkinlikteki ilişkilerinde de önem taşıyabilir. Kişi kendi ihtiyaçlarıyla yoğun biçimde meşgul olduğunda karşısındaki insanın ihtiyaçlarını fark etmekte zorlanabilir. Bu olasılık kişiye özel değerlendirilir; yeme bozukluğu tanısından hareketle narsisistik özellikler veya belirli bir kişilik yapısı olduğu sonucuna varılamaz.

Bazı kişiler bir yandan yakın ilişki kurmak isterken diğer yandan yakınlığın getirdiği kaygı nedeniyle geri çekilebilir. İlişki kurmayı istemek ile bundan endişe duymak aynı anda yaşanabilir. Psikodinamik yaklaşım bu yaklaşma ve uzaklaşma örüntüsünü araştırabilir; ancak ilişkileri “doldur boşalt” biçiminde tanımlamak, kişinin yaşantısını tek başına açıklamaz.

Yeme Bozukluklarında Aile İlişkileri

Psikodinamik bakışta besinlerin bedene alınması ile ilişkisel deneyimlerin benlikte yer edinmesi arasında simgesel benzetmeler kurulabilir. Bu, psikolojik bir yorumdur; sindirim ve besin emiliminin tıbbi açıklaması değildir. Yeme bozukluğu yaşayan kişinin ilişkilerinin ne kadar derin veya doyurucu olduğu, tanısından bağımsız olarak kendi deneyimleri üzerinden anlaşılmalıdır.

Anneyle ve diğer bakım verenlerle ilişkiler, kişinin öyküsüne göre değerlendirilebilir. Bununla birlikte yeme bozukluklarını annelerin tutumlarına bağlamak veya anneleri obsesif, depresif, kuralcı ya da otoriter olarak genellemek doğru değildir. Aile üyeleri, uygun biçimde desteklendiklerinde tedavi sürecinde önemli bir destek kaynağı olabilir.

bulimik-hastalik

Beden, Duygular ve İçsel Çatışmalar

Yeme bozukluklarında beden, kilo ve yeme davranışları kişinin yaşamında yoğun bir yer tutabilir. Psikodinamik yaklaşımda bu uğraşlar, bazı bireylerin içsel çatışmalarını ifade etme biçimleri arasında değerlendirilebilir.

Görünen ve somut olanla uğraşmak, bazı kişiler için zorlayıcı duygularla yüzleşmekten daha yönetilebilir hissedilebilir. Ancak bedenle ilgili her kaygı aynı anlama gelmez; kişinin bu deneyime yüklediği anlam araştırılmalıdır.

Yakın ilişkilerde yaşanan güçlükler de destek arayışının nedenlerinden biri olabilir. Yardım istemek için belirli bir yaşa gelmek veya ilişkisel sorunların ağırlaşmasını beklemek gerekmez.

Yeme Bozukluklarında Psikolojik Destek

Bir yandan yakınlık ararken diğer yandan ilişkilerden uzaklaşmak, kişinin doyum ve güven duygusunu etkileyebilir. Psikolojik terapi sürecinde kişinin ihtiyaçlarını, kaygılarını ve tekrar eden ilişki örüntülerini anlaması desteklenebilir.

Duyguları söze dökebilme ve yaşantıları anlamlandırabilme becerilerinin gelişmesi, psikoterapide ele alınabilecek hedeflerdendir. Bununla birlikte yalnızca içsel çatışmaları anlamanın yeme ve çıkarma davranışlarını ortadan kaldıracağı söylenemez. Tedavi planında psikoterapiyle birlikte beslenme desteği, tıbbi izlem ve gerektiğinde ilaç tedavisi değerlendirilebilir.

Bedensel yakınmaların yalnızca ruhsal nedenlere bağlanmaması gerekir. Migren veya başka fiziksel belirtiler varsa bunlar ayrıca tıbbi olarak değerlendirilmelidir. Yeme davranışındaki değişikliklerin ardından yeni bedensel belirtilerin mutlaka ortaya çıkacağı varsayılamaz.

Bulimia Nervoza Yaşayan Bireylerde Değerlendirilebilecek Güçlükler

​​

  • Yeme ve telafi davranışları: Tıkınırcasına yeme ataklarını kendini kusturma, uzun süre aç kalma veya aşırı egzersiz gibi kilo alımını önlemeye yönelik davranışlar izleyebilir. Bunlar fiziksel sağlığa zarar verebilir; ancak otomatik olarak kasıtlı kendine zarar verme davranışıyla eş tutulmamalıdır.
  • Yakın ilişkiler: Bazı kişiler yakınlık kurmakta, güven duymakta veya ilişkileri sürdürmekte zorlanabilir. İlişkilerin yüzeysel olduğu ya da içselleştirilmediği bütün bireyler için söylenemez.
  • Aile ilişkileri: Aile içi çatışmalar varsa değerlendirmeye dahil edilir. Hastalığın nedeni tek bir aile üyesine veya belirli bir ebeveyn tutumuna indirgenemez. 

bulimia-nervoza-yasayan-bireylerde-degerlendirilebilecek-guclukler

  • Akademik ve mesleki yaşam: Bazı kişiler bu alanlardaki işlevselliğini sürdürebilirken bazıları belirgin güçlükler yaşayabilir. İş veya okul başarısı, yeme bozukluğunun ciddi olmadığı anlamına gelmez.
  • Ayrılık ve terk edilme: Ayrılmaya veya terk edilmeye ilişkin yoğun kaygılar bulunabilir; bunlar bulimia nervozanın herkeste görülen tanı özellikleri değildir.
  • Bedenle yoğun uğraş: Kilo ve beden biçimine ilişkin değerlendirmeler, kişinin kendilik değerini ve günlük yaşamını etkileyebilir.
  • Duygularla baş etme: Bazı bireylerde yoğun duygular karşısında düşünmek ve duyguyu ifade etmek yerine hızlı davranma eğilimi görülebilir. Bu durum kişiye özgü olarak araştırılır.
  • İlgi ve güvence ihtiyacı: Yakınlık, kabul edilme veya güvence arayışı ilişkilerde güçlük yaratıyorsa bu ihtiyaçlar yargılamadan ele alınmalıdır.

Bu ilişkisel özellikler tek başına tanı koydurmaz. Yeme bozukluğu belirtileri varsa hem fiziksel hem de ruhsal sağlığın birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Bunlar da İlginizi Çekebilir