Yetişkinlerde DEHB Belirtileri
Yetişkinlerde DEHB belirtileri; dikkati sürdürmekte zorlanma, işleri planlayamama, sık unutkanlık, erteleme, huzursuzluk ve düşünmeden hareket etme şeklinde gör…
Devamını Oku: Yetişkinlerde DEHB Belirtileriİrma’ya yapılan iğne rüyası, Sigmund Freud’un Rüyaların Yorumu adlı eserinde rüya yorumlama yöntemini ayrıntılı biçimde gösterdiği temel örneklerden biridir. Freud, kendi rüyasındaki ayrıntıları tek tek ele alır ve bunların kendisinde uyandırdığı çağrışımları izler. Bu bakımdan rüya, sonraki yorumlar için bir tür harita işlevi görür. Bu yazıda rüyanın, Freud’un kendi aktarımlarını ve çatışmalarını okumaya nasıl imkân verdiğini, cinsellik ve Ödipal kompleks açısından nasıl yorumlanabileceğini tartışıyorum.
İrma rüyasının ayrıntılı ve sistemli biçimde yorumlanması, onu Freud’un diğer rüya örnekleri arasında ayrı bir yere koyar. Yazıda ele aldığım farklardan biri, rüyanın psikanalizin cinselliğe bakışı açısından taşıdığı anlamdır. Psikanaliz eleştirmeni Hans Jürgen Eysenck’in (1966) görüşünü, rüyayı bir analistin tedavideki başarısızlığı üzerinden okuyan ve cinselliğe yer vermeyen bir yorum olarak değerlendiriyorum. Benim okumamda ise rüya, mesleki başarısızlık ve sorumluluk meselesinin ötesine geçerek Freud’un erotik aktarımlarını ve bilinçdışı çatışmalarını tartışmaya açar.
Bu okumada erotik aktarımlar, aynı cinse yönelik örtük arzu ve idealize edilen bir figüre yönelen narsisistik aktarımlar özellikle dikkat çeker. Bunlar, rüyanın ve ilişkilerin nasıl yorumlanabileceğine dair kuramsal olasılıklardır.
Rüyanın sistemli biçimde ele alınmış olması, daha sonra çok farklı yorumlara konu olmasına da zemin hazırlamıştır. Bu yorum yoğunluğu, Freud’un rüyada İrma’ya yüklediği anlamları ve ona yönelen aktarımlarını düşündürür. Rüyayı, kendi alanlarında öne çıkmak isteyen Freud ile Wilhelm Fliess’in mesleki ilişkileri ve birbirlerine yükledikleri anlamlar üzerinden de okuyabiliriz. Didier Anzieu’nun yorumunda bu iki isim arasına bir mesafe koyma çabası görüyorum. Bu okuma, Fliess’in mesleki hırsları ile Freud’un üstlendiği vicdani sorumluluğu yan yana getirir.
Anzieu’nun okumasından hareketle Freud’u, Fliess karşısında pasif ve boyun eğen bir konumda düşünebiliriz. Burada aklıma Freud’un Bir Çocuk Dövülüyor başlıklı makalesi geliyor. Metni Anna Freud’la ilişkilendirilen vaka tartışmaları üzerinden mi, yoksa Fliess’le ilişkisinde gördüğüm iki kutuplu yapı üzerinden mi okumak daha açıklayıcı olur? Tanrı ile kul, baba ile oğul, anne ile oğul, kadın ile erkek ya da sadist ile mazoşist gibi karşıt konumlar, burada benim yorumuma ait benzetmelerdir.
Freud ile Fliess arasındaki ilişki, negatif Ödipal çatışmalar açısından da okunabilir. Mektuplardaki sitem, yakınlık ve destek arayışı, yer yer bir sevgiliye seslenişi andırır. Bu yakınlığın eşler açısından nasıl yaşandığı ise mektupların tonundan hareketle kesinleştirilemez. Anzieu da yorumcu olarak bu ilişkiye katıldığında Freud, Fliess ve Anzieu arasında üçlü bir okuma oluşur. Bu üçlü yapı bana, rüyada beliren trimetilamin formülünü ve Freud’un Ödipal üçlüye bilimsel bir zemin arama çabasını çağrıştırıyor. Bu benzetmede Fliess buyuran ve kendine bağlayan, Freud boyun eğen, Anzieu ise yer yer koruyucu bir konum alır.
Rüyadaki İrma figürü ile Emma Eckstein’a yapılan burun müdahalesi ayrı düzlemlerde ele alınmalıdır. Bu yazıdaki sembolik okumada Fliess’in burun müdahalesi, dönemin burun ile cinsellik arasında bağ kuran varsayımları üzerinden kastrasyon temasıyla ilişkilendirilebilir. Freud’un kendi burun şikâyetleri için Fliess’e başvurması da bu tema açısından yorumlanabilir. Buradan bedene yönelen zararın sembolik anlamına geçmek, yazının kurduğu bir çağrışımdır. Böyle bir anlam, kendine zarar veren herkese genellenemez.
Freud’un kendi kavramlarıyla düşündüğümüzde, burada nevrotik örgütlenmeden mi yoksa sınırlarla ilgili daha derin bir güçlükten mi söz edilebilir? Bu soruyu tarihsel bir kişiye tanı koymak için değil, ilişkide dışarıdan gelen izin, yasak ve cezanın yerini tartışmak için soruyorum. Bu okumada Fliess, Freud için sınır koyan, yasaklayan ve gerektiğinde cezalandıran bir figürdür. Freud’un idealize edebileceği kişilere yönelişi de Fliess’e verdiği bu rolle birlikte düşünülebilir. Fliess’e atfettiğim sadistik konum ile Freud’a atfettiğim mazoşistik konum, bu yorumda birbirini tamamlar.
Bu bakışla, bilimsel ortaklığın yanında iki kişinin birbirlerine yüklediği rollerden de söz edebiliriz. Emma Eckstein’a yapılan müdahale, bu ilişkinin sonuçlarını tartışırken göz önünde bulundurulması gereken ayrı bir tarihsel olaydır. Burun ile genital bölge arasında kurulan döneme özgü bağlantı, bu yazıda kastrasyon simgesini tartışmaya açar. Simgesel okuma, müdahalenin fiziksel sonuçlarıyla karıştırılmamalıdır.
Fliess’in Freud için bir başka işlevi, narsisistik incinmelerini onarabileceğini düşündüğü, idealize ettiği bir öteki olması olabilir. Freud’un döneminin sanatçıları ve bilim insanlarıyla özdeşleşme arzusunu ve Breuer’le ilişkisinde de böyle bir figür arayıp aramadığını bu bağlamda düşünmek mümkündür. Fliess’in de kendisini yansıtacak ve parlatacak bir ötekine ihtiyaç duyduğu varsayımından hareket edersek, iki kişinin karşılıklı olarak üstlendiği roller ilişkilerinde bir denge yaratmış olabilir. Bu dengeyi psikanalitik kuramın oluşumuna ilişkin bir okuma olarak görüyorum. Divana uzanan analizan ile yorum yapan analist arasındaki konum farkı da bana bu ilişkiyi hatırlatıyor. Yorumu, karşıdakinin ruhsal dünyasına nüfuz eden bir edim olarak düşündüğüm için burada “sadistik konum” benzetmesini kullanıyorum.
Freud’un idealize edebileceği bir öteki arayışının Anna Freud için de önem taşıdığını düşünüp düşünmediği, Anna Freud ile Lou Andreas-Salomé arasındaki yakınlık üzerinden sorulabilecek bir başka sorudur. Bu bağlantı, entelektüel yakınlık ve özdeşim açısından düşünülebilir.
Mazoşizme ilişkin psikanalitik yorumlarda çocukluk, iğdiş edilme kaygısı, cinsel haz ve suçluluk arasındaki ilişkiler tartışılır. Bu yorumlardan birinde acıya yönelme, suçluluğu hafifletme çabası olarak okunur. Freud’un sadizm ile mazoşizm arasında kurduğu bağ da bu tartışmanın bir parçasıdır. Kendi benliğine yönelen sadistik arzular, Freud’un geliştirdiği açıklamalardan biridir.
Freud, Mazoşizmin Ekonomik Sorunu (1924) başlıklı makalesinde erotojen, kadınsı ve ahlaki mazoşizm olmak üzere üç biçim ayırt eder. İncelediği bazı erkek fantezilerini, kendi döneminin diliyle “kadınsı” diye adlandırdığı bir konum üzerinden yorumlar. Bu bağlamda hadım edilme, cinsel birleşmeye maruz kalma ve doğum yapma temalarını ele alır. Buradaki “kadınsı” sözcüğü, Freud’un tarihsel kuramında belirli fanteziler için kullandığı bir terimdir.
![]()
Freud’un, tıbbi müdahalelerin sonuçları karşısında kaygı duymasına rağmen Fliess’e güvenini ve onu idealize eden tutumunu sürdürmesi bu okuma açısından dikkat çekicidir. Freud’un Fliess’e yazdığı mektuptan metne aktarılan ifade şöyledir. “Benim için sen bir hekim olarak herhangi birinin ya da bir ailenin hayatını güvenle ellerine teslim edebileceği türde bir insan olarak kalacaksın teveccühün seni sevme nedenlerimden biridir.” Benim yorumumda bu güveni sürdürmesi, cezalandırıcı olarak yaşadığı bir figürü kaybetmeme isteğiyle birlikte düşünülebilir. Freud’un 1924’teki kavramlarını ilişkilerine uygularsak, Fliess’in onu kendi deyimiyle “kadınsı” olarak yorumladığı konumda tutan figür olduğu ileri sürülebilir. Bu açıdan ikilinin bilimsel ortaklığı, psikanalizin ilk fikirlerinin filizlendiği ilişkilerden biri olarak okunabilir.
Didier Anzieu, Freud’un yaratıcı hamlesinde yaratıcı ve doğurgan kadınlara duyduğunu öne sürdüğü hasede önem verir. Anzieu’nun yorumuna göre Freud, bu duyguyu söz konusu kadınlarla ruhsal düzeyde özdeşleşerek işleyebilmiştir. Buna ek olarak Fliess’le ilişkisinin, Freud’un kendi kuramsal diliyle “kadınsı” diye adlandırdığı yönü ifade etmesine ve yaratıcılığının ivme kazanmasına alan açtığı ileri sürülebilir. “Kadınsı özgürleşme” derken kastettiğim budur. Buradan bakınca psikanalizin doğuşuna, idealize edilen bir ötekiyle özdeşim kurma arayışı, mazoşistik kendilik, sadistik bir figürle bütünleşme çabası ve doğurma fantezisi gibi temalar da eşlik eder. Bu okumada karşımıza düzgün bir üçgenden çok, İrma ve Emma Eckstein anlatılarının da iz bıraktığı çok köşeli bir yapı çıkar.
Sonuçta bu yazının önerdiği okuma, Freud ile Fliess arasındaki ilişkide dile gelmesi güç arzuların, psikanalitik düşünce içinde entelektüel bir ifade bulmuş olabileceğidir.
Yetişkinlerde DEHB belirtileri; dikkati sürdürmekte zorlanma, işleri planlayamama, sık unutkanlık, erteleme, huzursuzluk ve düşünmeden hareket etme şeklinde gör…
Devamını Oku: Yetişkinlerde DEHB BelirtileriDuygusal açlık, bedenin gerçek enerji ihtiyacından bağımsız olarak ortaya çıkan yeme isteğidir. Kişi fiziksel olarak aç olmadığı halde stres, üzüntü, yalnızlık,…
Devamını Oku: Duygusal Açlık Nedir?Yalnızlık siyah değil, çünkü siyahın rengi var. Yalnızlık şeffaf görünen , gösteren, gizlemeyen savunmasızlık ‘’cenin’’ gibi. Koruyan bir kalenin olmayışı , boş…
Devamını Oku: Boşluk Hissi mi? Yalnızlık Duygusu mu?