Acı ve Beden

Kendine zarar verme davranışı, bazı kişiler için yoğun duygusal sıkıntıyla baş etme ya da söze dökmekte zorlandıkları bir deneyimi ifade etme çabasıyla ilişkili olabilir. Bu davranışın anlamı kişiden kişiye ve aynı kişi için zaman içinde değişebilir.

İnsan, var olmak kadar varlığını hissetmek için de birtakım dayanaklara ihtiyaç duyar. Bu dayanakları bazen başkalarıyla ilişkilerinde, bazen de kendisine hem çok uzak hem çok yakın gelebilen kendi bedeninde arar. Bazı insanlar için bu varoluş mücadelesi öylesine çetindir ki yaşadıklarını anlamlandırma çabaları, dışarıdan bakanlar için anlaşılması güç biçimler alabilir.

Psikodinamik açıdan bakıldığında, bazı kişiler kendilerine uzak ya da duygusal olarak donuk hissettikleri anlarda, bedenleri aracılığıyla yeniden kendileriyle temas kurmaya çalışabilir. Bu yorumda bedensel acıya yönelme, kişinin kendini canlı hissetme ya da yoğun duygularla baş etme çabası olarak anlaşılabilir. Kişi o anda yaşadığı sıkıntı üzerinde yeniden kontrol kazanmaya çalışıyor olabilir.

Bu çerçevede kişi, kimliğini bedenine yansıtarak oradan edindiği izlenimlerle kendilik hikâyesini yeniden kurmaya çalışabilir. Beden, benlik ve kimlik arasındaki bu ilişki, derinin bedeni, bedenin de kimliği kuşattığı iç içe katmanlar benzetmesiyle anlatılabilir. Yazarın «beden belleği» kavramıyla işaret ettiği şey, geçmişte söze dökülememiş ya da hatırlanması güç yaşantıların bugünkü beden deneyiminde nasıl anlam kazanabildiğidir. Bir başka yorumla kişi, kendi hikâyesini bedeni üzerinden yeniden anlatmaya ve ona görünür bir biçim vermeye çalışır. Yazar, kişinin tarihinin bedene yazılması ve bu hikâyenin sonraki kuşaklara aktarılması düşüncesini bir benzetme olarak kullanır. Bu açıdan kendine zarar verme, kimi zaman söze dökülmesi güç bir yaşantının bedensel ifadesi olarak yorumlanabilir.

Klinik psikolog ve psikoterapist Dr. Fatih Sönmez
 

Beden bir duyum ve temas alanı olarak düşünüldüğünde, kişinin bedeniyle kurduğu temas, benliğiyle yeniden temas kurma çabası olarak yorumlanabilir. Bazı kişiler için acı, hüzün gibi başka duyguları fark etmeyi ya da ifade etmeyi güçleştirecek kadar baskın olabilir. Yazar, bedensel acıya yönelmeyi içsel gerilimi ifade etme veya bir boşluk ve donukluk hissiyle baş etmeye çalışma bağlamında ele alır. Bedendeki izleri varlığının somut bir işareti olarak görme ve eyleme geçerek bu donukluktan çıkmaya çalışma düşünceleri de bu psikodinamik yorumun parçasıdır.

Beden bölgelerine yüklenen anlamlar da bu yorumun bir parçasıdır. Yazar, yüzün kimlikle ilişkisini örnek vererek davranışın bazı kişiler için kimliği yeniden yapılandırma çabasıyla bağlantılı olabileceğini öne sürer. Bu okumada beden, kimliğin biçimlenmesinde rol oynar. Deri, beden ve kimlik, sınırları bulunan ama birbirleriyle etkileşim hâlinde olan katmanlar olarak düşünülür. Kişi, bedeni aracılığıyla benliğiyle temas kurmaya ve onu şekillendirmeye çalışıyor olabilir.

Yazar, Anzieu’ya (1985) atfettiği «Acı çekiyorum, o hâlde varım» ifadesine kendi yorumunu ekler: «Acımı kontrol edebildiğim sürece varım.» Bu yorumda bedene yönelen zarar, benliğe yönelik bir müdahale olarak okunur. Kişinin belirsizleşen sınırlarını yeniden hissetme, duraksadığını düşündüğü gelişimi harekete geçirme ve bir bütünlük duygusu arama çabası bu okumada öne çıkar.

Acı ve beden

Yazarın bu psikodinamik okumada üzerinde durduğu temalar şunlardır.

  • Yaşadığını ve var olduğunu hissetme ihtiyacı
  • İçsel acı karşısında kontrol duygusu arayışı
  • Bedenin sınırlarını hissetme ve bu sınırları yeniden belirleme çabası
  • Başkalarıyla ilişkilerde sınır koyma ihtiyacı, özellikle yazarın «nüfuz eden arkaik anne imgesi» olarak adlandırdığı kuramsal bağlamda
  • Ruhsal bir kopuşun ardından yeniden başlama arzusunu ifade eden «yeniden doğuş» benzetmesi
  • Dağılma ve sınır kaybı duygusunu dışa vurma çabası
  • Ergenlikte dövme ve piercing gibi bedensel değişikliklerin bazı kişiler için kimlik ve bütünlük arayışıyla ilişkili olabilmesi. Bu tercihler tek başına kendine zarar verme göstergesi sayılmaz.

Yazarın son yorumunda, bedene müdahale etme davranışı, kişinin kendisine ait olanla sonradan ona karışmış gibi hissettiği şeyi birbirinden ayırma çabasını simgeler. «Fazlalık» diye adlandırdığı şeyin, asıl ihtiyaçların yerini tutmaya çalışırken hissedilen eksikliği daha görünür kıldığını öne sürer.

Bunlar da İlginizi Çekebilir

Şiddet

İnsan dürtüsel bir varlıktır. Saldırganlık dürtülerini varlığının bir parçası olarak barındıran insan, kendisine ya da etrafa dolaylı ve doğrudan zarar vermeye…

Devamını Oku: Şiddet