Çocuksu Düşünce Sistemi ile Yetişkin İlişkisi Kurmak

Çocuksu düşünce biçimi, yetişkin ilişkilerinde karşı tarafı bütünüyle iyi ya da kötü görme, isteklerin hemen karşılanmasını bekleme ve hayal kırıklığıyla baş etmekte zorlanma biçiminde kendini gösterebilir. İlişkide gri alanlara yer açabilmek, çatışmaları ve karşılıklı beklentileri değerlendirmeyi kolaylaştırabilir.

Çocuksu davranışlardan ve çocuksu düşünce sisteminden uzaklaşmamız zordur. Bunu mümkün olduğunca başarabilmek, yetişkin dünyasına dair sorunlarla daha etkili baş edebilmek demektir. Çocuklar gri tonları pek bilmezler. Ya iyi ya kötü vardır. Ya bir anda severler ya da sevmezler, ya çok iyi derler ya çok kötü derler.

Algıları bu yöndedir. İsteklerinin gerçekleşip gerçekleşmemesi kadar, şu anda gerçekleşmesi de önemlidir. Çocuksu düşünce sistemi, hazzın o anda tatminine yöneliktir. Hazzın ve isteğin ertelenebilmesi zamanla gelişir. Bu geçişler her zaman yumuşak olmaz.

Bazen bu mekanizmayı ve düşünce sistemini günlük hayatında hâlâ sürdüren yetişkinler vardır. Onlar da ilişkilerde bir anda çok sever, bir anda küser ve uzaklaşırlar. Tıpkı çocuksu düşünce sisteminde olduğu gibi, griyi tanımamak ya da bir durumdan diğerine geçememek söz konusudur. İyi ve kötünün bir arada bulunabileceğini kavramak, iletişimi ve ilişkiyi olgunlaştırır. Buna bazen ön yargı ya da genelleme deriz. Buradaki bölme ise bir kişiyi ya da durumu yalnızca iyi veya yalnızca kötü olarak görmektir. Bu bakış, yetişkin ilişkilerinde çatışmalarla baş etmeyi güçleştirebilir.

Dr. Fatih Sönmez hakkında

Yetişkinlikte olgunlaşma, alternatifleri görebilmeyi, hemen harekete geçmeden önce durup düşünmeyi ve muhakeme edebilmeyi içerir. Çocuklara baktığımızda bir anda “Seni sevmiyorum” ya da “Seni çok seviyorum” diyebildiklerini görürüz. Ya olabildiğince yaklaşırlar ya da tamamen uzaklaşırlar. Çocuklarda duyguları düzenleme ve dengeleme becerisi zamanla gelişir. Yetişkinlikte bu düşünme biçimi sürdüğünde, özel ya da sosyal ilişkilerde yaşanan çatışmalarla baş etmek zorlaşabilir.

Çocuksu düşünce biçiminin yetişkin ilişkilerine yansıması

Ya bir anda coşkulanmak ya da bir anda dünyanın sonunu yaşamak, hayal kırıklıklarına tahammül edememek, üzülmekten kaçıp üzüntünün yerine öfkeyi koymak… Baş etmedeki güçlük, yetişkinin çocuksu düşünce biçimini sürdürmesi ve bunun iç dünyasına ve çevresiyle ilişkilerine yansımasıyla kendini gösterebilir. Kişi sorunları dışsallaştırıp nedenlerini sürekli çevresinde arayabilir. “Suçlu onlar, hata onların” diye düşünebilir. Yetişkin olmak, “Ben yaptım, ben düşündüm, ben istedim, ben yapamadım” diyebilmeyi de içerir. Burada sorumluluk almak, hatayı görebilmeye ve bunun yarattığı rahatsızlığa tahammül edebilmektir. “Korkuyorum”, “Benim hatam” ya da “İstemiyorum” diyebilmek kolay olmayabilir.

Çocuksu düşünce sisteminin yetişkin ilişkisine nasıl yansıdığını bir örnekle anlatmaya çalışacağım. Evliliğinde sorunlar yaşayan bir kadın, sorunların nedenini sürekli eşinin davranışlarında arıyordu. Eşi iyi olursa ve sorumluluklarını yerine getirirse kendisi de iyi olacaktı. İstediği ve beklediği ilgiyi göremiyordu. Bu ilgi eksikliği, evlilikte yalnızlık duygusunu da anlamak açısından önemlidir.

Kadın, eşi istediklerini yaparsa sorunun kalmayacağını düşünüyor ve istediği ilgiyi görene kadar kararlı olacağını söylüyordu. Yaklaşık on yıldır evliydi ve bu beklentisi karşılanmamıştı.

“İstediklerimi almak”, “istediğim ilgiyi görmek” ve “çok sevilmek” gibi beklentiler bir yanıyla anlaşılırdır. Güçlük, istediğimizi, istediğimiz kadar ve istediğimiz kişiden almayı beklediğimizde ortaya çıkabilir. Bu beklenti, kişinin bağımlılık ihtiyacıyla ilişkili olabilir. Çocukken bakım veren kişiye bağımlıyız. O dönemde bile isteklerimizin her zaman, beklediğimiz ölçüde karşılanması mümkün değildir. Bu tür beklentilerin yetişkinlikte sürmesi, ilişkiyi ve kişinin kendi ihtiyaçlarına nasıl yaklaşacağını zorlaştırabilir.

Diğer bir kişi ise erkek arkadaşlarından sürekli yoğun beklentiler içine giriyor ve onlara, küçük bir çocuğa bakan kişi gibi bir rol vermek istiyordu. Evlilikte gerektiğinde birbirine bakmak ve destek istemek ile karşı taraftan sürekli bakım beklemek farklı durumlardır. Bu ayrım fark edildiğinde, beklentilerin karşı tarafı ne kadar zorladığı da görülebilir.

Bir taraf bu beklentilerin yüküyle uzaklaşırken, diğer taraf çözümü başka yerlerde arayabilir. Böylece asıl konu konuşulmadan yeni tartışmalar ortaya çıkabilir. Bu döngü uzadığında ilişki yıpranabilir. Bu nedenle kişinin istek ve beklentilerini gözden geçirmesi, hangilerinin bugünkü ilişkiyle, hangilerinin geçmiş yaşantılarıyla ilgili olduğunu ayırt etmesi önemlidir.

çocuksu düşünce

Çocuksu düşünce sistemiyle yetişkin ilişkisi kurmak, evliliği evcilik oynamak gibi yaşamaya benzeyebilir. Evcilik kısa süren bir oyundur. Yetişkin ilişkilerinde ise tekrarlanan çatışmalar zamanla yıpratıcı olabilir.

Eşlerin bazı tartışmalarına dışarıdan bakıldığında, iki çocuğun oyuncak kapma çabasına benzedikleri görülebilir. Suçlama ve sorumluluğu karşı tarafa yükleme, tartışmanın asıl konusunu gözden kaçırmaya yol açabilir. Tekrarlayan evlilik çatışmaları üzerinde çalışırken bu örüntüleri fark etmek önemlidir.

Yetişkin dünyasında ilişkiyi değerlendirmek için bir sorun çıkmasını beklemek gerekmez. Bazı çiftlere, haftanın bir saatini oturup evliliklerini ve ilişkilerini konuşmaya ayırmak tuhaf gelebilir. Oysa tartışmaya saatler ayırabildiğimiz hâlde, ortada kavga yokken ilişkiyi konuşmak için de zaman ayırabiliriz.

Çocuksu düşünce biçiminin bir başka yansıması, eşlerden biri konuşmaya hazır olmadığında diğerinin ısrar etmesidir. Bir kişinin o anda konuşmak istememesi, konuyu hiç konuşmayacağı anlamına gelmez. Bunun yerine bir zaman belirlemek denenebilir. “Şu an konuşmak istemediğini anlıyorum. Ne zaman konuşabiliriz?” diye sormak, iki tarafın da hazır olacağı bir zaman bulmasına yardımcı olabilir.

“İletişim kuramıyoruz” ya da “Konuşamıyoruz” demek, yaşanan güçlüğü tarif eder. Ancak konuşmanın nasıl başlayacağını tek başına göstermez. Şikâyetler inatlaşmaya dönüştüğünde, tartışmanın odağı sorunu çözmekten kimin haklı çıktığına kayabilir. Evlilik çatışmalarını çözmek her zaman kolay değildir. İlişki terapisi sürecinde tekrar eden bu tartışma biçimleri ve beklentiler ele alınabilir.

Bir ilişkiyi sürdürmek, gerektiğinde sorumluluk almayı, karşılıklı destek vermeyi ve bazen bir başkasına yaslanabilmeyi gerektirir. Yetişkin olmak, bu yakınlığa ve sorumluluğa tahammül edebilecek gücü kendinde bulmayı da içerir.

Bunlar da İlginizi Çekebilir